Bối cảnh
Dự án Trung tâm Chính trị – Hành chính tỉnh Đồng Nai nằm trong định hướng chuyển đổi Khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành khu đô thị – thương mại – dịch vụ. Trong tiến trình đó, đây là công trình hạt nhân, có vai trò mở đầu cho quá trình tái cấu trúc không gian đô thị và định hình hình ảnh mới cho tỉnh.
Phương án kiến trúc – cảnh quan được phát triển từ đồ án quy hoạch giành giải Nhất cuộc thi “Ý tưởng Quy hoạch chuyển đổi công năng Khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành Khu đô thị – thương mại – dịch vụ” do tỉnh Đồng Nai tổ chức năm 2025, cũng do liên danh enCity và URBAN+ thực hiện. Trên nền tảng đó, phương án kiến trúc – cảnh quan tiếp tục được phát triển với sự tham gia của Nhà Vui, cho thấy một tầm nhìn xuyên suốt từ quy hoạch chiến lược đến thiết kế công trình cụ thể. Sự tiếp nối này không chỉ đảm bảo tính nhất quán trong tư duy phát triển, mà còn thể hiện năng lực của enCity trong việc đồng hành cùng những dự án chuyển đổi đô thị quy mô lớn, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai được kết nối trong một câu chuyện phát triển thống nhất.
Trục bản sắc của đồ án
Bản sắc Đồng Nai trong đồ án này được nhìn nhận từ nhiều lớp giá trị đan xen: đó là tinh thần tiên phong, là di sản công nghiệp, là ký ức về đồn điền cây công nghiệp, và là chiều sâu văn hóa của các làng nghề tiểu thủ công nghiệp, đặc biệt là nghề gốm.
Đồng Nai gắn với Biên Hòa 1 – khu công nghiệp đầu tiên của Việt Nam, một biểu tượng của giai đoạn phát triển công nghiệp sớm và mạnh mẽ. Nhưng Đồng Nai cũng là vùng đất của Trấn Biên, của tinh thần mở cõi, của những không gian sản xuất nông nghiệp – công nghiệp quy mô lớn như các đồn điền cây công nghiệp, và của những cộng đồng nghề truyền thống đã bền bỉ tạo dựng bản sắc địa phương qua nhiều thế hệ.
Vì vậy, phương án không chỉ hướng đến việc tạo ra một trung tâm hành chính hiện đại, mà còn tìm cách chuyển hóa các lớp ký ức ấy thành ngôn ngữ kiến trúc và cảnh quan đương đại. Đây không phải là một công trình “đặt ở Đồng Nai”, mà là một công trình được hình thành từ chính tinh thần và lịch sử phát triển của Đồng Nai.
Cấu trúc không gian tổng thể
Xuyên suốt đồ án là một trục nghi lễ hướng thẳng ra sông Đồng Nai, tạo nên không gian trang trọng cho các sự kiện lớn như lễ kỷ niệm, diễu hành hay duyệt binh. Song song với đó là dải đi bộ uốn khúc bao quanh, lấy cảm hứng từ dòng sông Đồng Nai – con sông dài nhất chỉ chảy hoàn toàn trên lãnh thổ Việt Nam. Nếu trục thẳng thể hiện tính chuẩn mực và trang nghiêm, thì tuyến cong lại mang đến cảm giác mềm mại, liên tục và gần gũi hơn với đời sống thường nhật.
Từ vị trí đỉnh đồi, với định hướng kết nối tuyến MRT trong tương lai và mở tầm nhìn ra sông lớn, tổng thể dự án được tổ chức thành bốn vùng không gian: Hành chính – Văn hóa – Cộng đồng – Lễ hội. Cấu trúc này giúp hình thành một chỉnh thể rõ ràng nhưng linh hoạt, trong đó công quyền, không gian công cộng và cảnh quan được gắn kết chặt chẽ.
Tổ chức công năng linh hoạt
Một trong những ý đồ quan trọng của phương án là tổ chức công năng linh hoạt, để công trình vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng hiện tại, vừa có khả năng thích ứng với những thay đổi trong tương lai.
Trong cụm tháp hành chính, trung tâm hành chính công được tách riêng và bố trí về phía bắc của tòa tháp hành chính, giúp người dân tiếp cận thuận tiện, rõ ràng và độc lập với khu làm việc nội bộ. Ở phía nam là văn phòng Tỉnh ủy, dành riêng cho những cuộc họp quan trọng của lãnh đạo tỉnh. Trong trường hợp cần bố trí vận hành theo một kịch bản khác, khối văn phòng này cũng có thể được sử dụng như nhà khách của tỉnh. Cách tổ chức đó thể hiện tư duy sử dụng không gian linh hoạt, tránh cứng nhắc, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác lâu dài của công trình.
Đặc biệt, đại sảnh tầng 1 của tòa nhà trung tâm hành chính được thiết kế gợi liên tưởng đến một nhà ga hàng không. Hình ảnh này không chỉ tạo cảm giác hiện đại, năng động và rộng mở cho không gian đón tiếp, mà còn gợi nhắc trực tiếp đến sân bay Long Thành – động lực chiến lược đang mở ra một vị thế mới cho Đồng Nai trong tương lai.
Tòa tháp hành chính: Biểu tượng cho tinh thần tiên phong
Điểm nhấn nổi bật của dự án là cặp tháp đôi hành chính vươn cao như hai ngọn đuốc. Đây là hình tượng trung tâm của toàn bộ đồ án, thể hiện tinh thần tiên phong – phẩm chất cốt lõi trong bản sắc phát triển của Đồng Nai, từ vùng đất mở cõi, đến trung tâm công nghiệp, và nay là cửa ngõ quốc tế mới của vùng Đông Nam Bộ.
Hai tòa tháp gần như đối xứng nhưng được xoay nhẹ vào nhau, tạo nên cảm giác vừa vững chãi, uy nghi, vừa có sự đối thoại và gắn kết. Giải pháp này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn giúp hạn chế bức xạ trực tiếp từ hướng Đông – Tây, đồng thời tăng cường đối lưu không khí. Các giải pháp thân thiện với khí hậu cũng được áp dụng đồng bộ như hệ lam chắn nắng, kính Low-E, vườn mái và hệ thống thu – tái sử dụng nước mưa, góp phần tiết kiệm năng lượng, cải thiện vi khí hậu và hướng tới giảm phát thải.
Trung tâm hội nghị: ký ức cảnh quan và vật liệu địa phương
Nằm tại vị trí trung tâm, giao điểm của hai trục chính Bắc – Nam và Đông – Tây, trung tâm hội nghị là nơi hội tụ cả về không gian lẫn ý nghĩa biểu tượng. Công trình được thiết kế với hình khối mềm mại, hài hòa với công viên, quảng trường và các tuyến dạo bao quanh.
Bên trong, sảnh trung tâm hội nghị được tạo dựng như một trải nghiệm không gian gợi nhớ đến những rừng cao su – hình ảnh gắn với lịch sử các đồn điền cây công nghiệp của Đồng Nai. Những hàng cột lớn, cao và thẳng tạo cảm giác như đang đứng giữa một không gian thân thuộc nhưng được chuyển hóa bằng ngôn ngữ kiến trúc đương đại. Đây là cách đồ án đưa ký ức cảnh quan sản xuất của địa phương vào một công trình công cộng cấp tỉnh.
Ở lớp vỏ công trình, mặt tiền sử dụng các tấm gốm như một chất liệu chủ đạo. Chi tiết này vừa tôn vinh nghề gốm và các làng nghề tiểu thủ công nghiệp của địa phương, vừa tạo cho công trình một bề mặt giàu bản sắc. Đồng thời, lớp mặt tiền này cũng được hình dung như một màn hình đô thị, có thể trở thành phông nền cho các sự kiện lớn, trình diễn ánh sáng và hoạt động văn hóa của tỉnh. Như vậy, vật liệu ở đây không chỉ có chức năng bao che hay thẩm mỹ, mà còn trực tiếp kể câu chuyện về văn hóa địa phương trong một diện mạo mới.
Cửa ngõ mới của Đồng Nai
Hệ thống không gian mở gồm công viên, quảng trường sự kiện hướng ra sông và các mặt nước cảnh quan tạo thành một “cánh cổng đô thị” mới cho Đồng Nai. Đây là khoảng không gian rộng mở, thông thoáng, đủ khả năng đáp ứng các hoạt động quy mô lớn như lễ hội, trình diễn ánh sáng, nghệ thuật đương đại hay sự kiện cộng đồng của tỉnh và của cả vùng.
Các lớp không gian xanh được tổ chức liên tục từ công trình đến bờ sông, kết hợp giữa trục thẳng mang tính nghi lễ và các tuyến cong mềm mại của đường dạo, tạo nên nhiều trạng thái trải nghiệm khác nhau. Thiết kế cũng ưu tiên gia tăng mảng xanh và mặt nước, không chỉ để cải thiện cảnh quan mà còn góp phần hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và Net Zero cho toàn khu đô thị.
Dự án Trung tâm Chính trị – Hành chính tỉnh Đồng Nai không chỉ là một công trình hành chính hiện đại. Quan trọng hơn, đây là một nỗ lực chuyển hóa bản sắc Đồng Nai thành không gian kiến trúc và cảnh quan: từ tinh thần tiên phong đến di sản công nghiệp, từ ký ức về đồn điền cây công nghiệp đến chiều sâu văn hóa của các làng nghề tiểu thủ công nghiệp như nghề gốm.
Trong đồ án này, kiến trúc không chỉ giải quyết bài toán sử dụng, mà còn kể một câu chuyện về vùng đất. Đó là câu chuyện của một Đồng Nai từng tiên phong trong công nghiệp hóa, đang bứt phá với những động lực mới như sân bay Long Thành, và đồng thời vẫn gìn giữ những lớp ký ức văn hóa – nghề nghiệp đã làm nên căn tính địa phương. Chính sự giao thoa ấy tạo nên một trung tâm hành chính vừa trang trọng, vừa cởi mở, vừa biểu tượng, vừa linh hoạt cho tương lai.
Đối tác: PT Studio Rancang Urban Selaras (URBAN+), Công ty cổ phần Kiến trúc xây dựng Nhà vui.
EN