Chiều ngày 30/01/2026, tại TP.HCM, tọa đàm “Mở lối Hạ tầng Đường sắt & TOD” do enCity phối hợp cùng Urban Land Institute Việt Nam (ULI Vietnam) và The Sentry tổ chức đã diễn ra trong không khí trao đổi chuyên sâu và cởi mở.
Sự kiện thu hút sự tham dự của đông đảo nhà quản lý, nhà đầu tư, chuyên gia quy hoạch, hạ tầng, kinh tế và chính sách, cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn đối với bài toán phát triển đường sắt đô thị và phát triển gắn với giao thông công cộng (Transit-Oriented Development – TOD) trong bối cảnh TP.HCM đang đứng trước áp lực tăng trưởng và chuyển đổi mô hình phát triển.
Hạ tầng đường sắt & TOD – “điểm nghẽn” và “đòn bẩy” của đô thị lớn
Trong thời gian gần đây, các dự án metro tại TP.HCM liên tục được nhắc đến trên báo chí với những vấn đề nổi cộm: tiến độ chậm, khó khăn về vốn, cơ chế đầu tư, khai thác chưa đồng bộ, và đặc biệt là chưa tận dụng được giá trị gia tăng từ đất đai xung quanh nhà ga. TOD vì thế không chỉ là một khái niệm quy hoạch, mà trở thành một yêu cầu cấp thiết để tạo nguồn lực tài chính bền vững cho hạ tầng giao thông khối lượng lớn.
Trong phần chia sẻ, ông Nguyễn Đỗ Dũng (Tổng Giám đốc enCity) và PGS.TS Vũ Anh Tuấn (Chuyên gia cao cấp tại enCity, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Giao thông vận tải, Trường Đại học Việt Đức) cùng xoay quanh những câu hỏi lớn của TP.HCM: Làm metro bằng mô hình đầu tư nào để vừa đi nhanh vừa bền tài chính, và làm TOD theo cách nào để “biến hạ tầng thành giá trị” thay vì chỉ xây đường ray rồi chờ ngân sách bù lỗ.
Ông Dũng nhấn mạnh: metro chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong tư duy mạng lưới và “điểm đến”, nơi TOD phải tạo ra mật độ hợp lý, công năng hỗn hợp, kết nối đi bộ–xe buýt–metro và động lực tái cấu trúc đô thị quanh các nhà ga để tối đa hóa lợi ích kinh tế, xã hội.
Trong khi đó, PGS. TS. Vũ Anh Tuấn tập trung vào “cỗ máy triển khai”: cần nhiều mô hình song song: (1) Nhà nước đầu tư hạ tầng & vận hành – tư nhân phát triển TOD, (2) Nhà nước đầu tư hạ tầng – tư nhân đầu tư đoàn tàu, vận hành và phát triển TOD, (3) Hợp tác công tư kết hợp Rail + Property, để thu hút nhà đầu tư chiến lược và chia sẻ rủi ro lẫn doanh thu minh bạch, kéo nguồn lực xã hội vào cả xây dựng lẫn vận hành. Điểm nhấn đáng chú ý là quan điểm chung: việc tư nhân tham gia đầu tư trọn gói một tuyến metro (từ vốn, xây dựng đến vận hành và gắn với phát triển đô thị) là cách tiếp cận còn rất mới mẻ và hiếm tiền lệ trên thế giới, vì đòi hỏi khung pháp lý, tài chính, đất đai đủ chặt và năng lực điều phối đủ mạnh để vừa hấp dẫn nhà đầu tư, vừa giữ được lợi ích công.
Phần thảo luận mở đã ghi nhận nhiều ý kiến thẳng thắn từ các nhà đầu tư và chuyên gia, xoay quanh bài toán cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, lợi ích xã hội và mục tiêu phát triển bền vững. Tọa đàm không nhằm đưa ra một “lời giải sẵn có”, mà đóng vai trò như một không gian đối thoại, nơi các bên cùng nhìn nhận những nút thắt và cơ hội của hạ tầng đường sắt & TOD tại Việt Nam.
Kết thúc chương trình, sự kiện cũng đánh dấu lễ ra mắt cuốn sách “Kiến tạo thay đổi”, như một thông điệp xuyên suốt: phát triển đô thị và hạ tầng là một hành trình dài hạn, đòi hỏi tầm nhìn, sự kiên trì và hợp tác đa chiều.
Một số hình ảnh nổi bật của sự kiện:
EN