Tỉnh Tây Ninh vừa chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho Khu công nghiệp Thạnh Đức 1 quy mô 500 ha — một trong những dự án đầu tiên được triển khai trong tổng thể Khu đô thị – dịch vụ – công nghiệp Thạnh Đức có quy mô lớn hơn nhiều, do ENCITY nghiên cứu quy hoạch tổng thể.
Nằm về phía Tây Bắc Thành phố Hồ Chí Minh và gần biên giới Việt Nam – Campuchia, Thạnh Đức giữ vị trí chiến lược trên hành lang kinh tế kết nối Thành phố Hồ Chí Minh, Cửa khẩu Mộc Bài và Phnom Penh. Từ đây, mạng lưới kết nối vùng tiếp tục mở rộng tới Sân bay quốc tế Long Thành và cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, đưa dự án tiếp cận một số cửa ngõ sản xuất và thương mại quan trọng nhất Đông Nam Á.
Phạm vi quy hoạch tổng thể Thạnh Đức rộng hơn 5.374 ha, trở thành dự án hạ tầng công nghiệp có quy mô lớn nhất đang được quy hoạch tại tỉnh Tây Ninh. Khung quy hoạch được phê duyệt gồm sáu khu công nghiệp sinh thái với tổng diện tích khoảng 2.725 ha và năm khu đô thị rộng khoảng 2.457 ha, dự kiến đáp ứng chỗ ở cho khoảng 200.000 người.
Trong tổng thể này, Thạnh Đức 1 là một dự án đầu tư khu công nghiệp cụ thể với quy mô 500 ha. Việc chấp thuận vừa qua dành cho dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, hình thành quỹ đất công nghiệp có hạ tầng hoàn chỉnh để thu hút các ngành sản xuất, công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ. Liên danh nhà đầu tư gồm Becamex IDC, Vietnam-Singapore Industrial Parks (VSIP) và Vietnam Rubber Group (VRG). Dự án dự kiến tiến tới khởi công sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết về đầu tư, đất đai và xây dựng.
Quy hoạch công nghiệp ở quy mô một đô thị
Nghiên cứu của ENCITY cho Thạnh Đức vượt ra ngoài mô hình khu công nghiệp truyền thống, nơi các khu sản xuất thường được tách biệt khỏi đô thị xung quanh.
Thay vào đó, dự án được hình dung như một hệ sinh thái tích hợp giữa công nghiệp, hậu cần, phát triển đô thị và hạ tầng, trong đó không gian sản xuất được quy hoạch đồng bộ với nhà ở, dịch vụ, giao thông và cảnh quan.
Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng đối với một dự án có quy mô như Thạnh Đức. Riêng các khu công nghiệp dự kiến có thể tạo ra khoảng 120.000 việc làm, kéo theo nhu cầu không chỉ về nhà máy và hạ tầng kỹ thuật mà còn về nhà ở, tiện ích công cộng và một môi trường sống có chất lượng.
Vì vậy, quy hoạch tích hợp phát triển công nghiệp với nhà ở công nhân và các khu đô thị mới. Đồng thời, một trung tâm hậu cần đa phương thức, tuyến đường sắt liên vùng và ga hàng hóa được đề xuất nhằm kết nối trực tiếp các cụm sản xuất với mạng lưới chuỗi cung ứng cấp vùng.
Một thế hệ khu công nghiệp sinh thái mới
Trọng tâm của quy hoạch là sự chuyển đổi từ mô hình khu công nghiệp truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái thế hệ mới.
Đối với ENCITY, điều này không đơn thuần là bổ sung các tấm pin mặt trời hay tăng diện tích cảnh quan quanh nhà máy. Khung quy hoạch tích hợp năng lượng sạch, tuần hoàn nước, cộng sinh công nghiệp, giao thông xanh, hạ tầng xã hội và quản trị thông minh trong một hệ thống thống nhất.
Hạ tầng xanh và hạ tầng mặt nước cũng được xem là một bộ phận thiết yếu của hệ thống hạ tầng. Trong nghiên cứu của ENCITY, khoảng 19% diện tích các khu công nghiệp được dành cho cây xanh và mặt nước, tận dụng các dòng chảy hiện hữu, vùng đệm xanh và hành lang cảnh quan để hỗ trợ thoát nước, tăng cường giá trị sinh thái và tạo ra môi trường làm việc tốt hơn.
Quy hoạch cũng nghiên cứu việc tái sử dụng nước, xây dựng hạ tầng dùng chung cho tài nguyên và thúc đẩy cộng sinh công nghiệp — qua đó tạo điều kiện để chất thải hoặc phụ phẩm của một ngành có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho một ngành khác.
Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục nổi lên như một trung tâm sản xuất quan trọng của thế giới, những dự án như Thạnh Đức cho thấy một sự chuyển dịch lớn hơn đang diễn ra: từ các khu công nghiệp chủ yếu được tổ chức dựa trên quỹ đất và đường giao thông sang những hệ sinh thái sản xuất tích hợp, phát thải thấp, được quy hoạch đồng thời cho hạ tầng, con người và hiệu quả sử dụng tài nguyên.
EN