Trong bối cảnh đầu tư toàn cầu ngày càng coi trọng tính bền vững, ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) đã trở thành một bộ lọc rủi ro và thước đo giá trị không thể thiếu. Đối với các nhà đầu tư tại Việt Nam, việc tích hợp ESG vào quy hoạch và thiết kế không còn là một lựa chọn, mà là một chiến lược cốt lõi để đảm bảo lợi nhuận dài hạn, giảm thiểu rủi ro và tạo ra những giá trị vượt trội.
Với enCity, chúng tôi không xem ESG là những tiêu chí riêng lẻ khi tư vấn cho nhà nước và nhà đầu tư. Chúng tôi biến ESG thành một lăng kính chiến lược, một bộ công cụ quy hoạch tích hợp để kiến tạo nên những đô thị và dự án không chỉ thịnh vượng mà còn bền vững và đáng sống. Bốn chiến lược dưới đây cho thấy cách chúng tôi biến các nguyên tắc ESG thành giá trị đầu tư hữu hình. Nội dung đã được chia sẻ tại Hội nghị Đầu tư ESG Việt Nam tại khách sạn New World Saigon tháng 5/2025 bởi PTGĐ enCity, bà Vương Phan Liên Trang.
1. Quản trị, hợp tác liên tỉnh vì Công bằng xã hội và Bền vững Môi trường
Việc phát triển đô thị và các dự án hạ tầng thường chịu tác động bởi các yếu tố vượt ra ngoài ranh giới của dự án, thậm chí là ranh giới hành chính của một tỉnh. Chiến lược này tập trung vào yếu tố Quản trị để tạo ra tác động tích cực trên cả phương diện Xã hội và Môi trường.
Khi quy hoạch vùng 14 tỉnh phía Bắc Việt Nam, chúng tôi nhận thấy việc thiếu liên kết không chỉ làm giảm hiệu quả chuỗi cung ứng mà còn đặt ra thách thức lớn cho an sinh xã hội và bảo tồn thiên nhiên. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ để cùng bảo tồn các hệ sinh thái và nguồn nước chung, những tài sản thiên nhiên quý giá thường nằm ở khu vực ranh giới giữa các tỉnh.
Do đó, chúng tôi đã đề xuất phân vùng thành các tiểu vùng nhỏ hơn không chỉ dựa trên liên kết kinh tế mà còn để cùng chia sẻ và phát triển hạ tầng xã hội và kỹ thuật dùng chung. Mục tiêu là đảm bảo công bằng trong việc tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu như y tế, giáo dục chất lượng cao cho người dân ở mọi địa phương, dù là trung tâm hay vùng ven. Đây là chiến lược Quản trị điển hình, không chỉ tối ưu hóa nguồn lực mà còn kiến tạo Công bằng xã hội và bảo vệ Môi trường trên quy mô liên tỉnh.
Hình 1: Trong Quy hoạch vùng 14 tỉnh phía Bắc đã được Thủ tướng phê duyệt năm 2024, enCity đã đề xuất phân tiểu vùng để phát triển và hình thành các liên kết chiến lược tới hạ tầng cảng hàng không và cảng biển, mở rộng liên kết không chỉ trong nước mà còn vươn ra khu vực.
Chiến lược này giúp giảm thiểu rủi ro môi trường liên vùng, tối ưu hóa vốn đầu tư hạ tầng, và xây dựng một nền tảng kinh tế – xã hội ổn định, nâng cao sức hấp dẫn và sự an toàn cho các khoản đầu tư quy mô lớn.
2. Quản trị thông minh và Chuyển đổi số: Tăng cường sự tham gia và cơ hội công bằng
Chuyển đổi số không chỉ là công cụ nâng cao hiệu suất. Trong lăng kính ESG, yếu tố Quản trị nhấn mạnh sự minh bạch và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng (community engagement) hơn là chỉ tập trung vào hiệu quả vận hành.
Khi thông tin quy hoạch, dịch vụ công và các chỉ số phát triển được số hóa và công khai, sự minh bạch này trở thành nền tảng cho Công bằng xã hội, phá vỡ các rào cản thông tin, đảm bảo mọi người dân có cơ hội ngang bằng trong việc tiếp cận dịch vụ công, đất đai và các cơ hội phát triển kinh tế.
enCity đã phát triển công cụ quản lý quy hoạch ứng dụng GIS và IoT với bảng điều khiển trực tuyến tương tác theo thời gian thực. Nền tảng này giúp người dùng và nhà quản lý tra cứu, theo dõi và ra quyết định. Quan trọng hơn, nền tảng này được mở cho người dân, hiện thực hóa cam kết về sự tham gia của cộng đồng trong giám sát và đóng góp ý kiến về các dự án phát triển đô thị.
Hình 2: GIS Dashboard phục vụ quản lý, hỗ trợ tra cứu và ra quyết định cho nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
3. Phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) và không gian xanh (GOD)
TOD (Transit-Oriented Development) là chiến lược then chốt để đạt được mục tiêu kép: giảm mạnh phát thải trong giao thông bằng việc khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, và tăng cường công bằng xã hội. Nó gia tăng khả năng tiếp cận việc làm và các tiện ích đô thị một cách công bằng, đặc biệt là cho các nhóm thu nhập thấp và người yếu thế.
Hơn nữa, bản thân nhiều khu vực TOD được thiết kế là các trung tâm việc làm, dịch vụ sầm uất, đảm bảo người dân có thể tiếp cận các cơ hội sinh kế chỉ trong vòng 30 phút di chuyển từ nơi ở.
Chiến lược phát triển không gian xanh, Green-Oriented Development (GOD), của enCity cũng góp phần nâng cao công bằng xã hội cho người dân, khi đưa ra mô hình phát triển ở đủ ba cấp vĩ mô (toàn thành phố), trung mô (cấp khu vực) và vi mô (cấp công trình). Frederick Law Olmsted, khi thiết kế Công viên Trung tâm Central Park tại New York, đã nói rằng công viên đô thị “mang thiên nhiên đến gần hơn hàng trăm nghìn người lao động bận rộn” không thể chi trả những chuyến du lịch đắt đỏ. Việc này đảm bảo rằng mọi người dân, đặc biệt là người lao động có thu nhập thấp, đều được tận hưởng những lợi ích về sức khỏe thể chất và tinh thần mà thiên nhiên mang lại.
Hình 3: Sơ đồ phát triển không gian xanh (GOD) và hướng dẫn thiết kế đô thị gắn không gian xanh với TOD
Các chiến lược TOD, GOD ở các cấp độ giúp tạo ra các bất động sản có giá trị cao hơn nhờ môi trường sống chất lượng, xây dựng các cộng đồng dân cư đa dạng và ổn định, đảm bảo tỷ lệ lấp đầy và nhu cầu thuê, mua bền vững.
4. Sử dụng đất linh hoạt: Công cụ quản trị tiên tiến, Thích ứng biến đổi khí hậu và Hỗ trợ cộng đồng
Để đô thị thu hút đầu tư bền vững, việc giải phóng tiềm năng đất đai cần đặt trong bối cảnh thích ứng với biến đổi khí hậu và hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương. Các quy định truyền thống đôi khi cứng nhắc, cản trở các giải pháp sáng tạo. Trong Quy hoạch chung TP Thủ Đức đến năm 2040, chúng tôi đề xuất chiến lược sử dụng đất linh hoạt, trong đó:
- Thành phố thích ứng: Mục tiêu hàng đầu của mô hình này là xây dựng một thành phố có khả năng thích ứng cao với biến đổi khí hậu. Cụ thể, chiến lược này tích hợp các giải pháp quản lý nước mặt vào ngay trong quy hoạch sử dụng đất. Các hồ cảnh quan trong khu đô thị không chỉ để làm đẹp mà còn được thiết kế để đóng vai trò điều hòa nước mưa, qua đó chia sẻ trách nhiệm và giảm thiểu rủi ro ngập lụt cho các cộng đồng dễ bị tổn thương nhất.
- Thành phố nghĩa tình: Mô hình này lấy chất lượng sống của người dân làm trọng tâm, đảm bảo các hạ tầng xã hội thiết yếu phục vụ các nhóm thu nhập thấp, như chợ truyền thống, được duy trì và lồng ghép. Đồng thời, mô hình này tạo cơ hội kinh tế cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) bằng cách cho phép các loại hình sản xuất quy mô nhỏ, sạch, không gây ô nhiễm tồn tại trong khu dân cư, giúp bảo tồn sinh kế và khuyến khích khởi nghiệp.
- Thành phố kết nối: các mô hình phát triển mới như đất sản xuất – kinh doanh giúp gia tăng cơ hội tiếp cận việc làm đa dạng, tạo không gian cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các startup phát triển.
Cơ chế sử dụng đất linh hoạt này là một công cụ Quản trị tiên tiến, tạo ra sự Công bằng xã hội và khả năng chống chịu về Môi trường.
Hình 4: Sử dụng đất linh hoạt, đa chức năng hỗ trợ thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo cơ hội công bằng
Chiến lược sử dụng đất này giúp các dự án đầu tư có giá trị bền vững hơn nhờ khả năng miễn nhiễm với các cú sốc trong tương lai và hòa hợp với cộng đồng địa phương.
Lời kết: Biến thách thức ESG thành lợi thế đầu tư chiến lược
Trong bối cảnh đầu tư hiện đại, ESG không còn là một tiêu chí cộng thêm, mà đã trở thành cốt lõi của giá trị bền vững và là yếu tố quyết định sức hấp dẫn lâu dài của các dự án đầu tư. Các nhà đầu tư ngày nay hiểu rằng một dự án có chỉ số ESG cao không chỉ giảm thiểu rủi ro pháp lý và danh tiếng, mà còn tạo ra lợi nhuận bền vững thông qua việc thu hút khách hàng, nhân tài và được cộng đồng ủng hộ.
Bốn chiến lược trên là những phương pháp đã được kiểm chứng mà enCity áp dụng để chuyển hóa các yêu cầu ESG thành những giải pháp quy hoạch và thiết kế cụ thể, mang lại giá trị thực tiễn. Chúng tôi không xem ESG là một bộ quy tắc phải tuân thủ, mà là một bộ công cụ chiến lược để kiến tạo giá trị, giúp các bên giảm thiểu rủi ro, tối ưu hóa giá trị đất đai và cùng phát triển bền vững.
EN